İŞTE O RAPOR

Çok konuşuldu, var dendi, bulunamadı dendi. Fındıklı, Hamzalı, Hürriyet ve Gedelek bölgelerinde yapılmak istenen her türlü taş ocakları gibi yapıların durumunu ve yasallığını ortaya koyan rapor 3. Göz Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni Muharrem Değirmen, tarafından açıklanıyor. Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Jeoloji Mühendisliği Bölümü Uygulamalı Jeoloji Anabilim Dalı eski Başkanı Rahmetli Prof. Dr. Baki Canik, tarafından 1987 ve 1991 yıllarında hazırlanan 2 rapor net bir dille Fındıklı Bölgesine asla taş ocakları yapılamayacağını belirtiyor.

Baki Canik, tarafından 1991 yılında hazırlanan raporda şu görüşlere yer veriliyor: “Orhangazi’de önce yaptığımız çalışmalarla (Canik, 1987) Nadir kaynağı yakınındaki çöplüklerin yeraltı suyunu kirletici etkileri olacağı Belediye yetkililerine bildirilmişti. Nadir kaynağının kuzeyindeki bu çöplük daha sonra kaldırılmıştır. Orhangazi’nin 40–50 yıl boyunca çöplerinin döküleceği bir alana ihtiyacı vardır. Böyle bir alanın belirlenmesi Belediye yetkililerince talep edilmiştir. Bu alanın araştırılmasında aşağıdaki hususlar göz önüne alınmıştır.

ORHANGAZİ DOLAYINDAKİ TAŞ VE  KİREÇ OCAKLARININ ÇEVREYE VE SU KAYNAKLARINA ETKİSİ

            Bu rapor, hidrojeolog, Prof. Baki CANİK tarafından hazırlanmış olup; 1989 da Ankara Üniversitesi, Mühendislik Jeolojisi Bülteni 11. sayısında yayınlanmıştır. (Aşağıdaki kısım, Dergide yayınlanan raporun özetidir.)

            (…) Bunun için 1990 Haziran ve Temmuz aylarında iki defa Orhangazi’ye gidilerek,dolaydaki taş ve kireç ocaklarının çevreye ve su kaynaklarına olan olumsuz etkileri arazi ve laboratuar çalışmaları ile araştırılmış ve sonucunda bu rapor hazırlanmıştır.

           Orhangazi’de,1987 yılında, Nadir kaynağının kirlenmesinin önlenmesine yönelik yaptığımız arazi ve laboratuar çalışmaları, 1989’da Mühendislik Jeolojisi Bülteni 11. sayısında yayınlanmıştır.

           HİRDOJEOLOJİ:

Mermer ve kireçtaşlarındaki bu özellik, onlarda suyun kolayca süzülmesi ve depolanması için iyi bir ortam oluşturmaktadır.

Orhangazi şehrinin su ihtiyacını karşılayan ve debisi 120 1/ s ölçülen (Ağustos 1987) Nadir kaynağı da bu mermerlerden beslenmektedir.

          Mermerler üzerine düşen yağış fay kuşakları, yarık, çatlak ve erime boşlukları vb. gibi suyun hareketine uygun kuşaklar boyunca suya doygun kuşağa ( Akifere) ulaşır. Nadir kaynağının beslenme alanı batıda Karaincir T., Taşlı T. ve Beşpınar T.den doğuda kaynağa kadar devam eder.En çok beslenme Kıran T.ye düşen yağışla olmaktadır. Bu nedenle adı geçen alanda, yer altı suyunu beslenme setlerinin inşası önerilmiştir.

          TAŞ ve KİREÇ OCAKLARI:

Taş ve kireç ocağı işletmelerinin çevreye olumsuz etkileri 3 grupta toplanabilir:

1-     Patlama sonucu hissedilen sarsıntılar,

2-     Yanma ile ortaya çıkan organik duman , gaz, vb. ,

3-     Katı atıklar, toz vb.

       (Olumsuz etkilerin nedeni) “Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliği”ne aykırı bir şekilde faaliyetlerini sürdürmeleridir.

   Yukarda 3 grupta toplanan olumsuz etkilerden, Orhangazi ve dolayında gözlenen bazıları aşağıda özetlenmiştir.

   1-Patlama sonucu hissedilen sarsıntılar:

a)  Nadir kaynağının beslenme alanı içinde ( Kalaylı derenin mansab tarafı) bulunan mermerlerde açılan taş ocağında dinamit atılması, yer altı suyunun içinde hareket halinde olduğu çatlaklı bölgede yeni çatlaklar meydana getirebilir. Böylece burada dolaşan yer altı suyu Nadir kaynağına ulaşamayıp, başka yöne doğru akar. Böyle karstik alanlarda bu olay doğal olup,çok sık rastlanır.

  2- Yanma ile ortaya çıkan organik duman, gaz vb. :

Yakıt olarak kullanılan atıkların kireç ocaklarındaki bozulma ürünleri olan organik duman ve gazlar içinde kanser yapıcı maddelerin bulunması mümkündür. Çıkan kesif dumanlar, genellikle hakim yönü güney ve güney doğuya olan rüzgarla Orhangazi üzerine taşınmaktadır. Böylece buralarda hava kalitesini bozarak, havayı ve çevreyi kirlettikleri ve canlı yaşamına olumsuz etki yaptığı gözlenmektedir.

b) Organik duman ve gazların bir kısmı da Nadir kaynağının beslenme alanına yönelmekte ve duman şeklinde ocaktan çıkan parçacıklar mermerlerin ve buradaki bitki örtüsünün üzerine inmektedir. (…) Alana düşen yağışla da bu parçacıklar kolayca Nadir kaynağına kadar taşınabilmektedir. Çünkü mermerler, hidrojeoloji bölümünde de açıklandığı gibi faylı, erime boşluklu, kırık, yarık ve çatlaklı yapıları ile suyun yüzeyden derinlere doğru kolayca süzüleceği bir ortam özelliğindedir.

3- Katı atıklar, toz vb. :

a) yakılmak için açıkta düzensiz depolanan atıkların parçacıkları ile, ocaklarda tam yanma için yeterli oksijen olmadığından buradan katı atık ve toz şeklinde çıkan maddeler gene rüzgarla taşınarak Orhangazi üzerine ve Nadir kaynağının beslenme alanına taşınmaktadır. Beslenme alanına taşınan bu maddeler, yağış esnasında yarık ve çatlaklardan derinlere, Nadir kaynağını besleyen akifere kadar süzülmektedir.

b) (…) Katı atıkların küçük parçaları ve tozlar yağışlar sırasında sellenme ile yüzeyden taşınarak dere ve İznik gölüne ulaşmakta ve onların da kirlenmesine neden olmaktadır.

SONUÇ: Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliğinin hükümlerine uygun yakıt kullanmayan ve çalıştırılmayan, bu nedenle de havanın, çevrenin, yer altı ve yeryüzü sularının kirlenmesine neden olup, Orhangazi ve dolayında insan sağlığını tehdit eden bu taş ve kireç ocaklarının faaliyetlerinin en kısa sürede durdurulması gerekmektedir. Belirli sayıdaki insanların geçim kaynağı olan bu ocakların, faaliyeti sırasında yukarda belirtilen olumsuzluklara neden olmayacağı bir alana nakledilmesi uygun olacaktır.  

28  Eylül 1990

Prof. Dr. Baki CANİK

Jeoloji Yük. Müh. Hidrojeolog