Muharrem Değirmen’in Yıllar Süren Çağrısı Karşılık Buldu Sölöz’ün Tarihi Evi Artık Yalnız Kalmayacak
Bursa’nın Orhangazi ilçesine bağlı Sölöz Mahallesi, her köşe başında taşıdığı sessiz hikâyelerle, Osmanlı’dan günümüze uzanan bir kültür köprüsü gibi ayakta kalmaya çalışıyor. Bu köprünün en nadide parçalarından biri olan Sölöz Tarihi Evi, yıllarca kaderine terk edilmiş, duvarları çürümeye, kirişleri yıkılmaya yüz tutmuştu. Ta ki o evin yıkılan taşlarının arasında kaybolan belleği birileri yeniden hatırlatana kadar…
O isim, yalnızca bir gazeteci değil; aynı zamanda Orhangazi’nin, Bursa’nın ve Türkiye’nin kültürel mirasları için kalemini, kamerasını ve sesini seferber eden bir tarih anlatıcısı: Muharrem Değirmen.
Bugün Bursa Büyükşehir Belediyesi’nin Sölöz Mahallesi’nde bulunan bu korunmaya muhtaç tarihi evi restore etme kararı almasında, bir önergenin meclisten geçmesi kadar, Muharrem Değirmen’in yıllardır süren uyarı yazıları, sosyal medya seferberliği ve Youtube belgeselleri de belirleyici oldu.
BİR GAZETECİNİN KAFASINDA BAŞLAYAN MÜCADELE
Sölöz Tarihi Evi’nin çürümeye terk edilmiş hali, ilk olarak yerel basının arşiv sayfalarına Muharrem Değirmen’in kaleminden girdi. Değirmen, bu evi sıradan bir taş yığını olarak değil, Sölöz’ün belleği, Orhangazi’nin geçmişi, göl kıyısında suskun duran eski bir masal olarak gördü.
O ilk haberin manşetinde şu ifadeler yer alıyordu:
“Bir ev yıkılırsa, bir köy susar. Bir köy susarsa, bir şehir unutur.”
Bu cümle sadece bir başlık değildi; Değirmen için bu, bir uyarıydı. O günden sonra yazı masasında başladığı mücadeleyi, sosyal medyaya, Youtube ekranlarına ve köy meydanına taşıdı.
YOUTUBE’DA BİR BELGESEL: SÖLÖZ TARİHİ EVİ İÇİN SON FIRSAT
Değirmen’in Youtube kanalı, bölgenin unutulan hikâyelerini dijital çağın en güçlü arşivine taşımayı amaçlayan bir dijital bellek gibi çalıştı. 2023 yılında yayımladığı “Sölöz Tarihi Evi İçin Son Fırsat” başlıklı belgesel bölümü, yalnızca görsel bir kayıt değil; bölgenin yaşlılarıyla, duvar diplerinde oturan köylülerle yapılan röportajlar, arşiv fotoğraflarının yeniden gün yüzüne çıkması ve bir evin içinden yükselen çığlık gibiydi.
Yaklaşık 40 dakika süren bu özel yayında Değirmen, kamerayı eski ahşap kapıya, çürümüş pencere pervazlarına, çatısı çökmek üzere olan tavan kirişlerine sabitledi. Ardından Sölöz sokaklarına çıktı. Mikrofonunu yaşlı bir köy sakinine uzattığında aldığı cevap bugünkü gelişmelerin de özeti gibiydi:
“Ev gitti mi, bizim hatıra da gider evlat. Bu duvarlarda dedemizin nefesi var.”
Belgesel, Youtube’da kısa sürede binlerce izlenmeye ulaşırken, yerel medyada da geniş yankı buldu. Sosyal medyada yapılan paylaşımlar zinciri, belgeselin linkiyle birlikte Bursa kamuoyuna adeta açık bir çağrıydı:
“BU EV YIKILMADAN SAHİP ÇIK!”
INSTAGRAM VE FACEBOOK: BİR DİJİTAL ARŞİVİN DİRENİŞİ
Muharrem Değirmen’in Sölöz’e sahip çıkma mücadelesi sadece Youtube belgeseliyle sınırlı kalmadı. Instagram hesabından paylaştığı siyah-beyaz fotoğraflar, binlerce kez paylaşıldı. Özellikle 2022’de yayımladığı bir kare, evin önünde durduğu, elini yıkık duvara koyduğu bir anı gösteriyordu. Altına şu notu düşmüştü:
“Bir duvar yıkılır, fotoğraf kalır. Ama bir toplum belleğini de kaybederse, geriye bu taş bile kalmaz.”
Facebook’ta ise canlı yayınlar açarak köy halkının sesini duyurdu. Bu yayınlarda Sölöz sakinleriyle köy meydanında buluşarak “Bu ev için bir imza yetmez, bir gönül lazım” diyerek yetkililere çağrıda bulundu.
KAMUOYUNUN BASKISI MECLİSE TAŞINDI
Tüm bu belgeler, videolar, köşe yazıları ve sosyal medya çağrıları bir kamuoyu baskısı yarattı. Bu çağrıya yanıt veren isim ise CHP’li Orhangazi Belediye Meclis Üyesi Mustafa Arslan oldu. Temmuz ayı meclis toplantısında Sölöz Tarihi Evi’nin restorasyonunu içeren önergeyi gündeme taşıdı. Önerge oy birliğiyle kabul edildi ve Bursa Büyükşehir Belediyesi, tarihi yapıyı restore ederek bölge turizmine kazandırma kararı aldı.
Mustafa Arslan, önerge sonrası yaptığı açıklamada, “Tarihi korumak sadece bir yapı kurtarmak değildir. Bir kuşağın geçmişini geleceğe taşımaktır. Bu evi ayakta tutan sadece taş değil, Muharrem Değirmen gibi bu toprakların belleğini diri tutmaya çalışan insanlar olmuştur” diyerek Değirmen’e teşekkür etti.
DEĞİRMEN: BU DAHA BAŞLANGIÇ
Muharrem Değirmen, kararın ardından yaptığı açıklamada duygularını şu sözlerle ifade etti:
“Bu sadece bir evin kurtuluşu değil; Orhangazi’nin, Sölöz’ün kendi belleğine sahip çıkma iradesidir. Youtube’daki belgeselimizi izleyen, paylaşan, sesimize ses katan herkesin bu kararda payı vardır. Şimdi hedefim, bu süreci de kayda almak. Bu ev restore edilirken her aşamasını yeniden belgeselleştireceğim. Çünkü bir taşın yerine konması kadar, o taşın hikâyesinin kayda alınması da önemlidir.”
Değirmen ayrıca yeni projelerinin yolda olduğunu, Orhangazi ve çevresindeki diğer köylerde yıkılmaya yüz tutmuş tüm tarihi yapıların tek tek belgelenerek kamuoyuna duyurulacağını belirtti.
MAHALLENİN SESİ: HATIRALAR GERİ GELİYOR
Sölöz Mahallesi’nde bu gelişme, yıllardır göl kenarında sessiz kalan bu tarihi eve umut ışığı oldu. Mahalle sakinlerinden Fatma Teyze, “Benim dedem burada doğmuş. Burada düğün görmüş. Şimdi torunlarım bu ev yıkılmadan görecek, belki de içeri girip bir dua okuyacak. Allah razı olsun” diyerek duygularını paylaştı.
Belediye yetkilileri ise projenin, aslına uygun planlarla hayata geçirileceğini, yapının güçlendirileceğini ve bölgeye kültürel etkinlikler, yöresel ürün tanıtımları, köy tarihinin anlatıldığı sergiler için açık tutulacağını ifade etti.
SÖLÖZ MAHALLESİ YENİDEN HAYAT BULACAK
Belediye yetkilileri, restorasyon projesinin en kısa sürede başlatılacağını ve evin tarihi dokusuna sadık kalınarak güçlendirme, aslına uygun tadilat ve çevre düzenlemesi yapılacağını ifade etti. Restorasyon tamamlandığında Sölöz Tarihi Evi’nin kültürel etkinlikler, yöresel ürün tanıtımları ve bölge tarihinin anlatılacağı sergilere ev sahipliği yapması planlanıyor.
Mahalle sakinleri ise bu gelişmeden dolayı hem mutlu hem de umutlu. Sölöz Mahallesi Muhtarı, köy meydanında yaptığı açıklamada, “Muharrem Bey olmasa bu ev artık yoktu. Şimdi çocuklarımız bile bu evi gezecek. Emeği geçen herkese teşekkür ederiz” dedi.
BİR EV KURTULURSA BİR KÖY SUSMAZ
Sölöz Tarihi Evi’nin kurtuluşu, Orhangazi ve Bursa genelindeki diğer korunmaya muhtaç tarihi yapılar için de örnek bir model oldu. Bu başarıda, bir gazetecinin masasında başlayan, Youtube kamerasıyla köy yollarına taşınan, Instagram kareleriyle milyonlara yayılan bir mücadele yatıyor.
Muharrem Değirmen’in dediği gibi:
“Bir taş kurtarmak, bir duvarı dikmek değildir sadece. Bir toplumu, kendi hatırasına sadık tutmaktır. Sölöz bir başlangıç. Şimdi sıra diğerlerinde…”
3. Göz HRA
