İBRAHİM MÜTEFERRİKA KAĞIT MÜZESİ
Yalova’da gezilecek yerlerden bir tanesi, ilk Türk matbaacısı İbrahim Müteferrika’nın adını taşıyan İbrahim Müteferrika Kağıt Müzesi’dir.
Yalova’da Kağıt Müzesi açılmasının, şehir için ayrı bir önemi bulunuyor. Çünkü 1727 yılında İstanbul’da matbaayı kuran İbrahim Müteferrika, bu matbaanın kağıt ihtiyacı karşılamak amacıyla Yalova’nın Elmalık Köyü’ne Kağıthane kuruyor. Yani kağıt üretimi, Yalova’da uzun zaman önce yapılıyordu.
Osmanlı İmparatorluğu’nun resmi belgelerle varlığı kanıtlanabilen ilk kağıthanesi İlimiz Yalova’ya bağlı Elmalık Köyü’nde kurulmuştur. İlk Matbaacımız olan İbrahim Müteferrika tarafından çalıştırılmış olan bu kağıthane o dönem tamamen ithal bir ürün olan kağıdın yerli üretimini gerçekleştirmiş olması bakımından önemlidir.
Medeniyet Elçisi olarak adlandırılan kağıdın binlerce yıllık tarihini Kağıthane-i Yalakabad adına gözler önüne seren Yalova Belediyesi İbrahim Müteferrika Kağıt Müzesi, ülkemizin de ilk kağıt müzesi olması açısından oldukça önemli bir yere sahiptir.
Bu müzede Kağıdın Tarihi, Üretimi, Korunması, Kağıt Sanatları, Türkler ve Kağıt, Kağıt Sanayii, Kitabın ve Kütüphaneciliğin Tarihi gibi konularda oluşturulan bilgi panolarının yanısıra oluşturulan üretim atölyesinde ziyaretçiler kendi kağıdını üretebilecekler.
El yapımı doğal kağıt ile yepyeni bir ürün sunan Kağıt Müzesi dünya Kağıt Müzeleri yetkililerince de desteklenmektedir. Yüzlerce bilim insanı tarafından gönüllü danışmanlık yapılan müze, Kağıtçılık Tarihi konusunda bir ihtisas merkezi olma yolunda çalışmalar yürütmekte olup, oldukça zengin bir belge kütüphanesine sahiptir.
İbrahim Müteferrika Kağıt Müzesi, kurulduğu ilk senede 20 bin civarında ziyaretçi ağırlamıştır. Müzenin duyulması ve popüler hale gelmesiyle beraber ziyaretçi sayısı yıllık 50 bin kişinin üzerine çıkmıştır. Yerli turistlerin yanı sıra Polonya, İspanya ve Macaristan başta olmak üzere yabancı ülkelerden de müzeyi ziyaret etmeye gelenler vardır. Özellikle Macaristan’dan gelen ziyaretçilerin için buranın ayrı bir önemi vardır. Çünkü ilk Türk matbaacı olan İbrahim Müteferrika, aslen Macar asıllıdır.
"İbrahim Müteferrika'nın orijinal baskıları bulunuyor"
Osmanlı arşivlerinde Yalova'da kağıt üretildiğine dair belgeler olduğu gibi bilgileri ziyaretimizde bizlere aktaran Müze Sorumlusu Aytekin Vural, şöyle konuştu:
"Yalova kağıdının diğerlerinden en önemli farkı, doğal olmasıdır. İçinde kimyasal madde barındırmıyor. Kaynatırken çok masraflı yöntemler kullanmamaya çalışıyoruz. Dünyanın birçok yerinden ziyaretçi alıyoruz. Açıldığı günden 2015 yılı sonuna kadar yaklaşık 150 bin kişi müzeyi ziyaret etti. Ayrıca müze yetkilileri olarak 1 milyon kişiye Yalova kağıdını anlattık. 10 yılda beklediğimiz rakamı bir yılda gerçekleştirdiğimiz için çok mutluyuz. Müzemiz pazartesi hariç her gün vatandaşlarımızın hizmetinde. Amacımız Osmanlı kağıdını ve Türk kağıtçılığını tüm dünyaya tanıtmak. Kaybolan kağıtçılık değerlerini gelen konuklarımıza detaylı bir şekilde anlatıyoruz."
Vural, müzelerinde kağıttan önce kullanılan yazı yüzeyleri, İbrahim Müteferrika'nın orijinal baskıları, Osmanlı kağıt çeşitleri ve dünyadaki el yapımı kağıt örnekleri gibi birçok objenin bulunduğunu aktardı. Vural, halen bağışların sürdüğünü ve depolarında binlerce örneğin sergilenmeyi beklediğini söyledi. Vural, depodaki eserlerin, incemeler tamamlandıkça sergilenmek üzere müzeye alınacağını dile getirdi.
Türkiye kağıt ve kağıtçılık tarihinde Yalova’nın önemli bir yeri vardır. Osmanlı Devleti’nde matbaanın kullanılması, İbrahim Müteferrika’nın İstanbul’da 1727 senesinde matbaayı kurmasıyla başlamıştır. Yalova şehrinin kağıtçılık tarihindeki önemi ise, burada bulunan kağıt imalathanesidir. İbrahim Müteferrika, 1745 yılında Yalova’ya gelerek burada kağıt üretiminin yapıldığı Yalova Kağıthanesi’ni kurmuştur.
Kendi Kağıdını Üretmenin Keyfi
Yalova kağıt müzesinin en ilgi çekici yanlarından bir tanesi, ziyaretçilerin kendi kağıtlarını üretebilmesi. Bu uygulama müzede oldukça ilgi görüyor. Ziyaretçiler kendi kağıtlarını doğal malzemelerle üretebiliyorlar. Fakat kağıt üretimine olan talebin artması, bu uygulamanın randevu ile yapılmasına neden oldu. Bu nedenle müzeye gitmeden önce arayarak randevu almanız gerekiyor.
Yalova Kağıt Müzesi Nerede? Nasıl Gidilir? Ulaşım
Yalova Otogar’dan Kağıt Müzesi’ne Nasıl Gidilir: Otogardan Samanlı dolmuşlarına bindikten sonra İDO Feribot İskelesi’ne gidiyorsunuz. Feribot İskelesi’nden Fatih Caddesi dolmuşları haricinde bütün dolmuşlara binebilirsiniz. Bu dolmuşlar, Raif Dinçkök Kültür Merkezi’nin önünden geçmektedir. Burada inerek, müzeye kolayca ulaşabilirsiniz.
Yalova İDO Feribot İskelesi’nden Kağıt Müzesi’ne Nasıl Gidilir: Feribot İskelesi’nden Fatih Caddesi dolmuşları haricinde bütün dolmuşlara binebilirsiniz. Bu dolmuşlar, Raif Dinçkök Kültür Merkezi’nin önünden geçmektedir. Burada inerek, müzeye kolayca ulaşabilirsiniz.
Yalova Kağıt Müzesi Telefon Numarası: 0 226 811 5027
Yalova Kağıt Müzesi Adresi: Şehit Ömer Faydalı Bulv. No:203, Yalova Merkez/Yalova
Haber/Foto: Muharrem DEĞİRMEN-Devran DİLEK / 3. GÖZ HRA
