Hayri Çoklar’dan Turgay Durmuş’a
Hafta sonu yapılan kongre ile ilçemiz esnafı 10. başkanını seçti. Bu güne kadar 10 farklı başkanın görev yaptığı Esnaf Odası ilçemizin 60 yıllık dev çınarı.
18.Temmuz 1958 tarihinde ilk olarak Ağaç ve Benzerleri Derneği adı ile kurulan Orhangazi Muhtelif Esnaf ve Sanatkarlar Odası o günden bu güne kadar Hayri Çoklar, Emin Destereci, Mehmet Burhanettin Ülker, Ramazan Durmuş, İsmail Hakkı Gürsoy, Hasan Taşdelen, Hamdi Özgül, Sami Aktaş, Yahya Safran ve Turgay Durmuş’u başkan olarak ağırladı.
Şimdi sizlere rahmetli Hayri Çoklar’ın ve eski başkanlardan Hasan Taşdelen’in 2012 yılında Sorumlu Yazı İşleri Muharrem Değirmen’e anlattıklarından odanın kuruluş hikayesini ve yaşananları bir kez daha aktarıyoruz…
Oda, 18 Temmuz 1958 tarihinde kurulmuş. O zamanki adı, Ağaç İşleri Derneği. Bugüne kadar dokuz başkan gören Odanın kurucusu, bugün seksenini aşmış olan ayakkabı imalatçısı Hayri Çoklar. Çoklar, Odanın ilk başkanı olmanın yanında hem Kore Gazisi hem de 1973-77 yılları arasında Orhangazi Belediye Başkanlığı yapmış bir isim.
Hayri Çoklar’ı sırayla Emin Destereci, Mehmet Burhanettin Ülker, İsmail Hakkı Gürsoy, Ramazan Durmuş, Hasan Taşdelen, Hamdi Özgül, Sami Aktaş, Yahya Safran ve şimdiki başkan Turgay Durmuş takip ediyor. On başkandan altısı vefat etmiş. İlk başkan Hayri Çoklar’a; “Sizin zamanınızda Orhangazi’de esnaf çok muydu?” diye soruyoruz. Cevabı; “1958 yılıydı ve tabii o zamana göre fena sayılmayacak sayıda esnaf vardı. Hatırladığım kadarıyla 500’e yakın üyemiz vardı, nüfus da o yıllarda 6 bin civarıydı.” oluyor.
O dönem ayakkabı imalatçısı olan Çoklar, Odanın kuruluş hikayesini şöyle anlatıyor:
“Bursa Esnaf ve Sanatkârlar Birliği yeni kurulmuştu. Birlik kendine üye arıyordu. Ama üye sayısını arttırmak için ilçeleri teşkilatlandırması gerekiyordu. Biz o zamanlar bu konularda pek bilinçli değildik. Birlik yöneticileri birkaç sefer Orhangazi’ye geldiler. ‘Hayri Bey, biz Bursa vilayetindeki bütün ilçeleri kendimize bağlamak istiyoruz.’ dediler. O yıllar yokluk yılları; öyle ki bir nalbandın mıhı dahi yok. O yıl derneği kurduk. Sonra ihtiyaçlarımız tespit edildi. Her ithal edilen maldan haber verirlerdi ve biz üye sayısına göre alır, arkadaşlara dağıtırdık. Yani amacımız, ithalat kanalıyla gelen malzemeden istifade etmekti.”
“Belediye başkanlığına aday olunca başkanlığı Emin Destereci’ye bıraktım. 2. Başkandı; o da değerli bir sanatkârdı. Rahmetli oldu.”
Altıncı Başkan Hasan Taşdelen, 1978’de aday olduğu seçimleri kazanarak Başkanlığa gelmiş. “O yıllarda şimdiki kadar çok sayıda üyemiz yoktu” diyor. Dernekte çalışan personel de yokmuş o yıllarda. Her işi kendilerinin yaptığı bir dönemde 10 yıl başkanlık yapmış Taşdelen.
Oda, 1997 yılına kadar Şoförler ve Otomobilciler Odası ile ortak olunan tek katlı binada hizmet vermiş. Faaliyet gösterdikleri şimdiki binanın, 1999 yılında hizmete girdi.
1986’DAN SONRA ODA OLDU
1984-86 arasında Başkanlık yapan Hamdi Özgül, “dernek başkanı olarak en son ben görev yaptım” diyor. “Bizden sonra Odaya dönüştü burası.”
O yılları şu sözlerle anlatıyor: “Dernek olduğumuz için işler daha zor yürüyordu ve vergi dairesi, belediye gibi yerlerde fazla söz hakkımız yoktu. Sadece bize danışırlardı ama sözümüz geçmiyordu. Benden sonra Oda oldu ve yetkiler arttı, daha bağımsız oldu. Biz, eski arkadaşlar gibi yokluk görmedik ama bizim mücadelemizde esnafın bazı haklarını savunmak şeklinde oluyordu. O yıllarda fiyatları belediyeler belirliyordu. Lokantaların, berberlerin, fırınların, kahvecilerin fiyatları bizden geçiyordu. Esnafın derecelendirilmesini vergi dairesi ile beraber yapardık. Fakat burada mağdur duruma hep biz düşerdik, esnafla biz yüz yüze olduğumuz için de hep zor durumda kalırdık. Örneğin, fiyat listeleri bizden geçiyordu ama biz bunu belediyenin onayı ile yapmak durumundaydık. Mesela, tıraş fiyatı 5 lira belirleniyordu, biz bunu hatırla gönülle 6 liraya çıkartabiliyorduk ama 7,5 lira olmuyordu bu.”
DERNEK KÂTİPLİĞİNDEN BAŞKANLIĞA
Yahya Safran, 1984 yılında Dernek Kâtibi olarak Odada görev yapmaya başladı ve 2002 yılında seçimlere esnaf olarak girerek 16 yıl süren başkanlık görevinde bulundu.
Safran, Genel Sekreter olarak iki yıl Hasan Taşdelen, iki yıl Hamdi Özgül ve 14 yıl başkanlık yapan Bayan Kuaförü Sami Aktaş ile çalışmış. 2000 Temmuzunda emekli olan Safran, bir yıl daha Odada çalıştıktan sonra ayrılmış. Ancak 20 Ocak 2002’de üç adaylı Oda Başkanlığı seçimlerinde aday olmuş ve Başkan olarak Odaya geri döndü ve 16 yıl boyunca Turgay Durmuş’a kongrede kaybedene kadar görev yaptı.
ŞİMDİ BAYRAĞI TAŞIMA SIRASI DURMUŞ’TA
Orhangazi’nin köklü ailelerinden olan ve belediye eski başkanı Şevket Durmuş ile THK eski Başkanı Zekeriya Durmuş’un yeğeni olan Turgay Durmuş, uzun zamandan bu yana ilçemizde pazarcı esnafı olarak hizmet eden genç ver girişken bir isim. Orhangazi’de Pazarcılar Derneği Başkanlığı ile başlayan süreçte büyük işlere imza atması ile bilinen Durmuş, hedeflerini ve esnaf için düşündüğü hayallerini şimdi oda başkanlığı ile hayata geçirmek istiyor.
